Lazer merkezleme, fiber lazer ışınının nozul deliğinin tam ortasından geçecek şekilde kesim kafasında hizalanmasıdır. Işın ile nozul eş eksenli (koaksiyel) olduğunda kesim gazı ışının çevresinde simetrik akar ve kesim kalitesi her yönde aynı olur.
Işın merkezden kaydığında gaz akışı bir tarafta daha etkili, diğer tarafta daha zayıf kalır. Sonuç; kesim yönüne göre değişen çapak, bir kenarı pürüzlü diğeri temiz parçalar ve düzensiz kesim genişliğidir. Işın nozulun iç duvarına yaklaşırsa nozul ısınır, hatta ışın nozula çarparak kesimi tamamen bozabilir.
Merkezleme, operatörlerin bilmesi gereken temel ayarlardan biridir; ancak çarpmadan sonra veya bant testiyle düzeltilemeyen durumlarda sorun kafanın içindedir ve teknik servis gerektirir. Merkezlemeyi bant testiyle ve gerektiğinde merkezleme cihazıyla yapıyor, sonucu test kesimleriyle doğruluyoruz.
Işının merkezden kaçtığını gösteren işaretler
- Çapak parçanın yalnızca bir tarafında ya da belirli kesim yönlerinde oluşuyor.
- Kare bir parçanın dört kenarından biri veya ikisi belirgin şekilde daha pürüzlü.
- Kesim genişliği (kerf) yöne göre değişiyor; ince detaylarda bir taraf fazla eriyor.
- Delmeden kesime geçişte belirli bir yönde sıçrama ve kararsızlık oluşuyor.
- Nozul ucu normalden fazla ısınıyor; nozul deliğinde erime veya renk değişimi görülüyor.
- Nozul, seramik veya lens değişiminden sonra kesim kalitesi bozuldu.
Merkezleme hizmetinin kapsamı
- Nozulun, seramiğin ve nozul bağlantı dişlerinin kontrolü
- Bant testiyle ışının nozul deliğine göre konumunun belirlenmesi
- Kafanın merkezleme vidalarıyla ışın konumunun ayarlanması
- Gerektiğinde lazer merkezleme cihazı (koaksiyel hizalama aracı) ile eş eksenlilik kontrolü
- Farklı odak konumlarında merkezliğin korunup korunmadığının kontrolü
- Ayar vidaları yetersiz kaldığında kafa içindeki hizalama sorunlarının tespiti
- Kare ve daire test parçalarında dört yönde kalite karşılaştırması
- Operatörlere bant testi yönteminin uygulamalı gösterimi
Servis sürecimiz
- 1
Hazırlık
Nozul ve seramik kontrol edilir, gerekiyorsa değiştirilir; merkezleme mutlaka sağlam bir nozulla yapılmalıdır. Atış yapılacak alanda bulunan herkes fiber lazerin dalga boyuna uygun lazer koruma gözlüğü takar.
- 2
Bant testi
Nozul ucuna şeffaf bant yapıştırılır ve düşük güçte kısa bir atış yapılır. Bantta oluşan delik ile nozul deliğinin izi karşılaştırılarak ışının hangi yöne kaydığı belirlenir.
- 3
Ayar
Kafanın merkezleme vidalarıyla ışın konumu küçük adımlarla düzeltilir; her ayardan sonra bant yenilenerek test tekrarlanır.
- 4
Kontrol
Merkezlik, sık kullanılan odak konumlarında yeniden kontrol edilir. Gerekirse merkezleme cihazıyla eş eksenlilik doğrulanır.
- 5
Test kesimi
Kare ve daire test parçaları kesilerek dört yöndeki kenar kalitesi karşılaştırılır.
Bant testi (nozul merkezleme testi) nasıl yapılır?
Bant testinde nozulun ağzına şeffaf veya ince bir bant yapıştırılır ve bant, nozul deliğinin kenar izini alacak şekilde hafifçe bastırılır. Ardından kontrol yazılımındaki kısa atış (point shot) işleviyle düşük güçte tek bir atış yapılır. Işının bantta açtığı küçük delik, nozul izinin tam ortasında olmalıdır.
Delik merkezden kaymışsa kafa üzerindeki iki merkezleme vidasıyla ışın, deliği merkeze yaklaştıracak yönde küçük adımlarla kaydırılır ve test yeni bir bantla tekrarlanır. Atış gücü ve süresi, bandı delip nozul çevresini yakmayacak kadar düşük tutulmalıdır. Test sırasında koruma gözlüğü takılması ve ışın yolunda kimsenin bulunmaması zorunludur.
Lazer merkezleme cihazı ne işe yarar?
Bant testi hızlı ve pratiktir, ancak sonuç göze ve kullanılan bandın cinsine bağlıdır. Lazer merkezleme cihazları (koaksiyel hizalama araçları), ışın ile nozul ekseni arasındaki ilişkiyi daha tekrarlanabilir biçimde gösterir; özellikle küçük çaplı nozullarla hassas kesim yapılan veya kalite toleransı dar olan işlerde tercih edilir.
Cihazla yapılan kontrol, sorunun yalnızca merkezleme vidalarıyla çözülüp çözülemeyeceğini de ortaya koyar. Ayar vidaları sınırına geldiği hâlde ışın merkeze gelmiyorsa ya da merkezlik odak konumu değiştikçe bozuluyorsa, kafanın içinde optik hizalama sorunu vardır ve kafa bakımı gerekir.
Merkezleme ne zaman yeniden yapılmalı?
Merkezlik, kafaya yapılan her müdahaleden sonra kontrol edilmelidir. Aşağıdaki durumlarda bu kontrolü atlamamanızı öneririz.
- Nozul veya seramik değiştirildiğinde
- Kafa saca, bir parçaya veya fikstüre çarptığında
- Koruma camı kartuşu, kolimatör ya da odak lensi değiştirildiğinde
- Fiber kablo konnektörü kafadan çıkarılıp yeniden takıldığında
- Kesim kalitesi yöne göre farklılaşmaya başladığında
- Yoğun üretim dönemlerinde vardiya başı kontrollerinde
Hizmet verdiğimiz markalar
Bağımsız teknik servisiz; logolar yalnızca hizmet verilen ürünleri tanımlamak içindir.
İlgili yedek parçalar
Lazer Merkezleme hakkında sık sorulan sorular
Lazer merkezleme ne sıklıkla yapılmalı?
Nozul veya seramik değişiminden, çarpmadan ve optik müdahalesinden sonra mutlaka kontrol edilmelidir. Bunların dışında yoğun üretimde günlük, daha seyrek kullanımda haftalık bir bant testi, ışının merkezden kayıp kaymadığını görmek için yeterlidir. Kalite toleransı dar olan işlerde kontrolü vardiya başına almak faydalıdır. Test birkaç dakika sürer ve sonraki sorunları önler.
Bant testinde delik ortada ama kesim yine tek tarafta çapaklı, neden?
Merkezleme doğru olsa da nozul deliği aşınmış, ezilmiş veya içine cüruf yapışmışsa gaz akışı simetrik olmaz. Seramiğin çatlak olması ya da nozulun tam oturmaması da benzer etki yapar. Ayrıca ışın optik eksene paralel değilse, testin yapıldığı konumda merkezde görünüp kesim sırasında kayabilir. Önce nozulu yenileyin; sorun sürerse kafanın iç hizalaması kontrol edilmelidir.
Nozul merkezleme için hangi bant kullanılır?
Genellikle şeffaf ambalaj bandı veya ince kâğıt bant kullanılır. Önemli olan, bandın nozul deliğinin izini net şekilde alması ve düşük güçteki atışla temiz, küçük bir delik oluşmasıdır. Kalın veya çok katmanlı bantlar izi bulanıklaştırabilir ve daha yüksek atış gücü gerektirir. Her testte aynı tip bandı kullanmak, sonuçları birbiriyle karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Merkezleme vidaları yetmiyorsa ne yapılmalı?
Vidalar ayar sınırına geldiği hâlde ışın merkeze gelmiyorsa, sorun dışarıdan ayarlanabilecek bir sapma değildir. Kafa içindeki lens yuvası, kolimatör hizası veya fiber konnektör yuvası kaymış olabilir; bu durum genellikle çarpma ya da hatalı montajdan sonra görülür. Vidaları zorlamak yerine kafanın temiz bir ortamda sökülerek incelenmesi gerekir.
Işın merkezde değilse kesimde ne olur?
Gaz akışı ışının çevresinde simetrik olmadığı için kesim kalitesi yönlere göre farklılaşır: bir tarafta çapak, diğer tarafta temiz kenar görülür. Işın nozul duvarına yaklaşırsa nozul ısınır, deliği erir ve kesim kararsızlaşır. Uzun süre bu şekilde çalışmak nozul ve seramik tüketimini artırır, koruma camının daha hızlı kirlenmesine de neden olabilir.
Merkezleme sırasında hangi güvenlik önlemleri alınmalı?
Bant testi düşük güçte yapılsa da fiber lazer ışını gözle görülmeyen Sınıf 4 lazer ışınıdır. Test sırasında fiber lazerin dalga boyuna uygun koruma gözlüğü takılmalı, çevrede gözlüksüz kimse bulunmamalı ve kafanın altında ışını güvenle karşılayacak bir hurda sac olduğundan emin olunmalıdır. Atış gücü ve süresi için kafa üreticisinin kılavuzunu esas alın.