Redüktör tamiri, servo motorun yüksek devrini kremayer-pinyon aktarımına uygun hız ve torka dönüştüren planet redüktörlerdeki aşınma, boşluk ve sızıntı sorunlarının giderilmesidir. Lazer kesim makinelerinde X ve Y eksenlerinde genellikle düşük boşluklu hassas planet redüktörler kullanılır; kesim kafasını taşıyan Z ekseni ise çoğunlukla vidalı milli bir yapıya sahiptir.
Redüktör çıkışındaki birkaç ark dakikalık artış kâğıt üzerinde küçük görünür. Oysa bu açısal boşluk, pinyon yarıçapı üzerinden doğrusal harekete yansıdığında dairelerde ovalliğe, yön değişimlerinde çentik izlerine ve delik konumlarında kaymaya dönüşür.
Redüktörü tek başına değil, motor bağlantısı, pinyon ve kremayerle birlikte ele alıyoruz. Böylece yenilenen parçanın kısa sürede aynı nedenle yıpranmasının önüne geçiyoruz.
Redüktör arızasının belirtileri
- Eksen yön değiştirirken duyulan tık sesi veya vuruntu
- Hızlanma ve yavaşlamada artan uğultu, hırıltı ya da ıslık benzeri ses
- Redüktör gövdesinde, mil çıkışında veya flanşta yağ ya da gres sızıntısı
- Kesilen dairelerde ovallik, köşelerde basamak ve kontur birleşim noktalarında çentik
- Aynı programda parçalar arasında ölçü farkı ve delik konumlarında kayma
- Normalden sıcak çalışan redüktör gövdesi ve bu eksende tekrarlayan aşırı yük alarmları
Redüktör onarım ve değişim hizmetimiz
- Eksen üzerinde boşluk (backlash) ölçümü ve arızalı redüktörün tespiti
- Motor-redüktör bağlantısında sıkma halkası ve mil kayması kontrolü
- Keçe, rulman ve yağlayıcı yenilemesiyle sızıntının giderilmesi
- Dişli aşınması veya kırılmasında onarım ya da uyumlu redüktörle değişim
- Pinyon dişlerinin ve kremayerin aşınma kontrolü, gerekirse pinyon değişimi
- Pinyon-kremayer kavrama ayarı ve eksen boyunca diş teması kontrolü
- Çift tahrikli Y ekseninde köprü paralelliğinin ve diklik ayarının korunması
- Onarım sonrası boşluk telafisi, ölçü kalibrasyonu ve test kesimi
Servis sürecimiz
- 1
Boşluk ölçümü
Komparatörle eksenin ters yön boşluğu ölçülür. Boşluğun redüktörden mi, pinyon-kremayerden mi yoksa motor bağlantısından mı geldiği ayrı ayrı belirlenir.
- 2
Emniyete alma ve söküm
Enerji kesilip kilitleme-etiketleme uygulanır, köprünün kendiliğinden hareket etmemesi için eksen sabitlenir. Ardından redüktör sökülerek iç durumu değerlendirilir.
- 3
Onarım veya değişim kararı
Keçe ve rulman kaynaklı sorunlarda onarım, dişli hasarında çoğu zaman değişim önerilir. Karar, gerekçeleriyle birlikte sizinle paylaşılır.
- 4
Montaj ve kavrama ayarı
Redüktör flanşı, motor mili ve pinyon doğru torkla sıkılır; pinyonun kremayere baskısı eksenin farklı noktalarında kontrol edilir.
- 5
Kalibrasyon ve test
Boşluk telafisi güncellenir, diklik ve ölçü testleri yapılır, sonuç test kesimleriyle doğrulanır.
Redüktör boşluğu (backlash) kesim ölçüsünü nasıl etkiler?
Planet redüktörlerde boşluk genellikle ark dakika (arcmin) cinsinden verilir. Çıkış milindeki bu açısal boşluk, pinyon yarıçapıyla çarpılarak doğrusal harekete dönüşür; pinyon büyüdükçe aynı açısal boşluk daha büyük bir konum hatası üretir. Örnek olarak 30 mm yarıçaplı bir pinyonda 3 arcmin yaklaşık 0,03 mm'ye, 10 arcmin ise yaklaşık 0,09 mm'ye karşılık gelir.
Kontrol sistemlerindeki boşluk telafisi küçük ve sabit boşlukları bir ölçüde dengeleyebilir. Ancak aşınma ilerledikçe boşluk hem büyür hem de eksen boyunca değişken hâle gelir. Bu noktada telafi değeriyle oynamak sorunu çözmez; mekanik düzeltme gerekir.
Redüktör tamir mi edilmeli, değiştirilmeli mi?
Yağ kaçağı ve rulman sesi gibi sorunlar çoğu zaman keçe ve rulman yenilemesiyle giderilir. Dişlilerde çukurcuklanma (pitting), kırık diş veya planet taşıyıcıda boşluk varsa onarım genellikle ekonomik değildir; uyumlu bir redüktörle değişim hem daha hızlı hem de daha öngörülebilir sonuç verir.
Değişimde yeni redüktörün mevcut sistemle birebir uyumlu olması gerekir. Çevrim oranı farklı bir redüktör kullanılırsa kontrol sistemindeki puls eşdeğeri yeniden hesaplanmalıdır; aksi hâlde eksen komut edilenden farklı bir mesafe gider.
- Gövde ve bağlantı flanşı ölçüleri
- Çevrim oranı ve boşluk sınıfı
- Motor mili çapı ve sıkma tipi
- Çıkış mili ve pinyon bağlantı şekli
- Yağlama tipi: ömür boyu gresli veya yağlı
Pinyon-kremayer ilişkisi ve redüktör değişimi sonrası kalibrasyon
Redüktör yenilense bile aşınmış bir pinyon ya da kremayer, boşluğu kısa sürede geri getirir. Bu nedenle pinyon dişlerini ve kremayerin eksen boyunca aşınma izlerini kontrol ediyor, pinyonun kremayere baskısını ayarlıyoruz. Fazla baskı sesi ve ısınmayı artırır, yetersiz baskı ise boşluk bırakır.
İki taraftan tahrik edilen Y ekseninde bir tarafın redüktörü değiştiğinde köprünün diklik ayarı bozulabilir. Montajdan sonra köprü paralelliğini ve diklik değerini ölçüyor, büyük bir kare ve daire kesimiyle ölçü doğruluğunu teyit ediyoruz.
Hizmet verdiğimiz markalar
Bağımsız teknik servisiz; logolar yalnızca hizmet verilen ürünleri tanımlamak içindir.
Redüktör Tamiri hakkında sık sorulan sorular
Lazer kesim makinesinde redüktör boşluğu nasıl ölçülür?
Eksene bir komparatör yerleştirilir, eksen bir yöne küçük bir mesafe götürülüp gösterge sıfırlanır, ardından ters yöne hareket komutu verilir ve gerçek hareket başlayana kadar kaybolan mesafe okunur. Ölçüm eksen boyunca birkaç noktada tekrarlanır. Pinyon ve motor tarafında ayrı ölçümler yapılarak boşluğun redüktörden mi yoksa pinyon-kremayerden mi geldiği ayrılır.
Redüktörden gelen ses neden olur?
Yıpranmış rulmanlar, dişli aşınması, yaşlanmış veya azalmış yağlayıcı en sık nedenlerdir. Pinyonun kremayere fazla bastırılması ve motor ile redüktör arasındaki eksen kaçıklığı da ses ve ısınma üretir. Sesin yalnızca belirli hızlarda çıkması rezonansa, yön değişimindeki vuruntu ise boşluğa işaret eder. Kaynağı doğru bulmak için motoru, redüktörü ve pinyonu ayrı ayrı dinleyip ölçüyoruz.
Planet redüktörün yağı değiştirilir mi?
Redüktörün tipine bağlıdır. Hassas planet redüktörlerin bir kısmı ömür boyu gresli üretilir ve düzenli yağ değişimi gerektirmez; yağlı tiplerde ise değişim aralığı ve yağ sınıfı üretici kataloğunda belirtilir. Farklı tipte yağlayıcıların karıştırılması keçelere ve dişlilere zarar verebilir. Sızıntı görüyorsanız eksik yağı tamamlamakla yetinmeyip keçelerin durumunu kontrol ettirin.
Redüktör değişiminden sonra ölçü kalibrasyonu gerekir mi?
Evet, önerilir. Yeni redüktörün boşluğu eskisinden farklıdır, pinyonun kremayere baskısı yeniden ayarlanır ve Y ekseninde köprünün diklik ayarı değişmiş olabilir. Bu yüzden boşluk telafisi güncellenir, diklik ve ölçü kontrolü yapılır. Çevrim oranı farklı bir redüktör takıldıysa puls eşdeğeri de yeniden hesaplanmalıdır; aksi hâlde tüm ölçüler orantılı olarak kayar.
Redüktör arızası servo alarmına yol açar mı?
Açabilir. Rulmanı dağılan veya dişlisi sıkışan bir redüktör motora fazla yük bindirir; bunun sonucunda aşırı yük ya da pozisyon sapması alarmları görülür. Alarm hep aynı eksende tekrarlıyorsa sürücüyü veya motoru değiştirmeden önce mekanik aktarımın serbestçe dönüp dönmediği kontrol edilmelidir. Bu basit kontrol, gereksiz parça değişimlerinin önüne geçer.
Motor ile redüktör arasındaki kayma nasıl anlaşılır?
Motor mili redüktöre çoğunlukla sıkma halkalı bir kavramayla bağlanır. Halka yeterli torkla sıkılmamışsa ani hızlanmalarda mil kavrama içinde kayar; enkoder motorun üzerinde olduğu için sürücü alarm vermez, ancak eksen zamanla konum kaybeder. Referans noktasına dönüşte görülen sapma ve mil yüzeyindeki parlak sürtünme izleri tipik işaretlerdir. Sıkma, üreticinin belirttiği değerde ve tork anahtarıyla yapılmalıdır.