Adım adım anlatım
- 1
Çapak nasıl oluşur?
Işının erittiği metal kerf duvarından aşağı akar. Alt kenara gelen eriyik yüzey gerilimiyle kenara tutunur. Gaz onu donmadan önce koparıp atarsa kenar temiz kalır. Eriyik atılamadan donarsa alt kenara yapışır: buna çapak denir.
- 2
Temiz alt kenar
Güç, hız, odak ve gaz dengedeyse eriyik ince bir film halinde akar ve alt kenarda beklemeden koparılır. Kenar keskin, alt yüzey temizdir. Hedef budur.
- 3
Boncuk (damla) çapak
Alt kenarda yuvarlak damlalar dizisi. Genellikle elle veya hafif darbeyle kopar. Sık görülen sebepler: gaz basıncı düşük, hız fazla, nozul küçük veya hasarlı. İlk kontrol: basınç ve hız.
- 4
Sert, yapışık çapak
Alt kenara kaynamış gibi sürekli bir sırt. Zor sökülür, taşlama gerekir. Genellikle kesime fazla ısı girdiğini gösterir: hız çok yavaş veya odak konumu yanlış. İlk kontrol: hız ve odak.
- 5
İnce tel (kıl) çapak
Paslanmaz ve alüminyumda alt kenarda ince, uzun teller. Eriyik ince iplik halinde uzayıp donar. Sık görülen sebepler: odak yeterince derinde değil, gaz basıncı veya hız uygun değil. İlk kontrol: odak.
- 6
Oksijen kesiminde cüruf
Karbon çelikte alt kenarda koyu, gevrek oksit cürufu. Hız fazla, oksijen basıncı veya saflığı düşük ya da odak yanlışsa yanma alta kadar düzgün ilerlemez. Çok yavaşta ise yanma büyür, damla cüruf artar.
- 7
Tek taraflı çapak
Kerfin bir yanı temiz, diğer yanı çapaklı; parçanın bazı kenarları iyi, bazıları kötü. Bu genellikle parametre değil nozul sorunudur: nozul merkezsiz, ezik veya ağzına sıçrama yapışmış. İlk kontrol: nozul ve merkezleme.
- 8
Nasıl giderilir?
Önce sebebi düzeltin: nozul ve merkezleme, odak, hız, sonra gaz basıncı. Her seferinde tek ayarı küçük adımla değiştirip kesite bakın. Kalan çapak için çapak alma makinesi, zımpara veya taşlama kullanılır.
Özet: akılda kalması gerekenler
Çapağa bakarak teşhis
Çapağın şekli sebebi gösterir: boncuk çoğunlukla gaz veya hız, sert sırt fazla ısı, tel odak, tek taraflı çapak ise nozul sorunudur. Bunlar ilk kontrol noktalarıdır, kesin kural değildir.
Tek seferde tek ayar
Birden çok ayarı aynı anda değiştirirseniz hangisinin işe yaradığını bilemezsiniz. Önce nozulu kontrol edin, sonra odak, hız ve basıncı sırayla, küçük adımlarla deneyin.
Sonradan temizlemek
Parametre düzeltilemiyorsa kalan çapak fırça, zımpara, taşlama veya çapak alma makinesiyle alınır. Ama bu her parçaya ek işçilik demektir; kaynağında önlemek her zaman daha ucuzdur.
Şematik anlatımdır; yakın görünümler çizimdir, gerçek fotoğraf değildir. Sebepler sık görülen durumlardır; malzeme, kalınlık, gaz ve makineye göre farklılık gösterebilir. Makinenizin parametre tablosunu ve servis önerilerini esas alın.