“Makine eskisi gibi kesmiyor.” Bu cümle, fiber lazer kesim makinesinde güç kaybının en yaygın tarifidir. 10 mm sacı rahat kesen makine artık zorlanıyor, aynı parça için hızı düşürmek gerekiyor, delme süreleri uzuyor. Çoğu kişinin aklına ilk gelen “lazer kaynağı zayıfladı” düşüncesidir.
Oysa güç kaybının iki ayrı kaynağı vardır ve bunları ayırmadan doğru karar verilemez:
- Kaynak tam gücünü üretiyor ama ışın yolda kayboluyor. Kirli optik, QBH konnektörü veya kafa sorunları buraya girer. Çözümü genellikle daha ucuz ve hızlıdır.
- Kaynağın kendisi daha az güç üretiyor. Pompa modülü, sürücü veya soğutma kaynaklıdır. Uzman müdahale gerektirir.
Belirtiler: Güç kaybı mı, başka bir sorun mu?
Güç kaybını diğer kesim sorunlarından ayıran şey, bütün malzeme ve kalınlıklarda aynı yönde bir gerileme olmasıdır:
- Aynı parametreyle kesimin alta geçmemesi, hızı düşürmek zorunda kalmak
- Kalın sacda delme süresinin uzaması ya da delmenin hiç olmaması
- Daha önce kesilen en yüksek kalınlığın artık kesilememesi
- Kesit yüzeyinde çizgilerin belirginleşmesi, alt kenarda cüruf
Sorun yalnızca tek bir yönde, tek bir malzemede ya da yalnızca uzun kesimlerden sonra görülüyorsa güç kaybından çok merkezleme, gaz veya termal odak kayması olasılığı yüksektir.
Kademeli mi, ani mi?
Güç kaybının nasıl başladığı, nedeni hakkında güçlü bir ipucudur:
| Başlangıç | Olası neden |
|---|---|
| Haftalar, aylar içinde yavaş yavaş | Optik kirlenme, pompa diyotlarının doğal yaşlanması |
| Bir gün aniden, belirgin şekilde | Pompa modülü veya sürücü arızası, yanık optik |
| Alarmla birlikte | Soğutma, geri yansıma, güç kaynağı sorunu |
| Yalnızca sıcak havalarda veya uzun çalışmadan sonra | Soğutma yetersizliği, termal odak kayması |
| Kafa çarpması veya kartuş değişiminden sonra | Merkezleme, odak, hasarlı lens |
Işın yolundaki kayıplar
Koruma camı
En sık ve en ucuz neden budur. Cam üzerindeki ince bir sıçrantı tabakası bile ışının bir kısmını emer. Camı çıkarıp ışığa tutun; leke veya yanık varsa yenileyin. Koruyucu cam ne zaman değiştirilir yazımız karar vermeyi kolaylaştırır.
Kolimatör ve odak lensi
Koruma camı yenilendiği hâlde güç geri gelmiyorsa üstteki lensler kirlenmiş veya hasar görmüş olabilir. Bu lensler toza karşı çok hassastır, temiz bir ortamda sökülüp kontrol edilmelidir. Kolimatör ve odak lensi kontrolü rehberimiz belirtileri gösterir.
QBH konnektörü
Kaynaktan gelen fiber kablonun kafaya bağlandığı QBH konnektörünün ucunda kirlenme olursa ışının bir kısmı burada kaybolur ve konnektör ısınır. QBH bölgesinde ısınma fark ederseniz lazeri çalıştırmadan servisle görüşün. Ayrıntılar QBH fiber kablo hasarı yazımızda.
Kaynak kaynaklı güç kaybı
Pompa modülleri
Fiber lazer kaynağının gücü, birden fazla pompa diyot modülünün katkısıyla elde edilir. Modüller zamanla zayıflar; bir modülün tamamen devre dışı kalması ise ani bir güç düşüşü yaratır. Kaynağın servis yazılımında modül akım ve güç değerleri okunarak hangi modülün sorunlu olduğu belirlenebilir. Bu durumda lazer kaynağı modül değişimi çoğu zaman tüm kaynağı yenilemekten daha makul bir çözümdür.
Soğutma
Su sıcaklığı set değerinin üzerine çıktığında bazı kaynaklar gücü sınırlar ya da lazeri kapatır. Tıkalı filtre, kirli kondenser ve sıcak ortam bunun sık nedenleridir. Chiller ekranını ve alarm geçmişini kontrol edin; TEYU ve Hanli chiller kodlarını sitemizde açıkladık.
Güç ayarı ve sinyal
Kontrol sisteminden kaynağa giden güç sinyali doğru değilse kaynak sağlam olsa bile düşük güçle çalışır. Yazılımdaki maksimum güç ayarı, kaynak tipi seçimi ve analog sinyal ayarları kontrol edilmelidir. Bu kontrol çoğu zaman uzaktan yapılabilir.
Güç ölçümü: tahmini bitiren adım
Güç kaybını kesin olarak doğrulamanın tek yolu ölçümdür. Servis sırasında kafa çıkışında güç ölçer ile farklı güç yüzdelerinde ölçüm yapılır ve sonuçlar kaynağın nominal değeriyle karşılaştırılır. Ölçüm; koruma camı çıkarılarak ve takılarak, gerekirse kafa öncesinde tekrarlanırsa kaybın nerede olduğu da ortaya çıkar:
- Kafa çıkışında düşük, kaynak çıkışında normal: kayıp kafada veya konnektörde
- Her iki noktada da düşük: kayıp kaynakta
Ölçüm değerlerini kaydetmek, ileride bir sorun olduğunda karşılaştırma için çok değerlidir.
Güvenli ilk kontroller
- Koruma camını kontrol edin ve gerekirse yenileyin.
- Nozulu yenileyip merkezlemeyi kontrol edin.
- Gaz basıncını ve parametre dosyasını doğrulayın.
- Chiller sıcaklıklarını ve alarm geçmişini kontrol edin.
- Kaynak ve kontrol ekranındaki uyarıları fotoğraflayın.
- QBH bölgesinde ısınma veya fiber kabloda ezilme olup olmadığına dışarıdan bakın.
Kaynağın kapağını açmayın, QBH konnektörünü sökmeyin ve lazer çalışırken kafaya korumasız bakmayın.
Ne zaman servis çağırmalı?
Temiz optiğe ve normal chiller değerlerine rağmen güç kaybı sürüyorsa, düşüş ani ve belirginse ya da kaynak modül veya güç kaynağı alarmı veriyorsa servis desteği alın. Makinenin ve kaynağın markası, gücü, kesebildiğiniz ve artık kesemediğiniz kalınlıklar ve varsa eski güç ölçüm kayıtlarıyla servis talebi oluşturun.
İlgili hizmetlerimiz: fiber lazer servisi, lazer kaynağı tamiri, lens değişimi. Makine hiç kesmiyorsa fiber lazer kesmiyor, ışın hiç çıkmıyorsa fiber lazer çıkmıyor yazılarımıza bakın.
Sık sorulan sorular
Fiber lazerin gücünün düştüğü nasıl anlaşılır?
Aynı malzeme ve kalınlık için hızı düşürmek zorunda kalmak, delme süresinin uzaması, daha önce kesilen en yüksek kalınlığın artık kesilememesi ve kesit yüzeyinin bozulması güç kaybının tipik belirtileridir. Kesin cevap ise kafa çıkışında güç ölçer ile yapılan ölçüm ve bu değerin kaynağın nominal gücüyle karşılaştırılmasıdır.
Güç düşüşü her zaman lazer kaynağından mı kaynaklanır?
Hayır. Sahada gördüğümüz güç kayıplarının önemli bir kısmı ışının yolundaki kayıplardan gelir: kirli koruma camı, kirli kolimatör veya odak lensi, QBH konnektöründe kirlenme. Bu durumda kaynak tam gücünü üretir ama sacın üzerine ulaşan güç azalır. Kaynağın kendisinde ise pompa modüllerinin zayıflaması, bir modülün devre dışı kalması veya soğutma sorunları güç kaybına yol açar.
Lazer kaynağının ömrü dolunca güç düşer mi?
Pompa diyotları zamanla yavaş yavaş zayıflar; bu nedenle uzun süre çalışmış kaynaklarda kademeli bir güç azalması beklenebilir. Ani ve belirgin düşüş ise genellikle tek bir modülün veya sürücünün arızalanması gibi somut bir olaya işaret eder. Arızalı modülün değiştirilmesi çoğu zaman tüm kaynağı yenilemekten daha makul bir çözümdür.
Güç ölçümü ne sıklıkla yapılmalı?
Kesin aralık kullanım yoğunluğuna bağlıdır; periyodik bakımlarda güç ölçümü yapıp değerleri kaydetmek iyi bir alışkanlıktır. Kayıtlar, yavaş bir düşüşü üretimi etkilemeden önce fark etmeyi sağlar ve arıza anında karşılaştırma için referans olur.